The Deconstruction of Patriarchal Honor in Turkish Cinema: An Analysis Of Female Characters Resisting Patriarchy Across Three Genres

Authors

DOI:

https://doi.org/10.5195/cinej.2025.672

Keywords:

women, body, honour killing, patriarchy, gender, Turkey

Abstract

In Turkish society, as in all patriarchal communities dominated by an honor culture, the concept of honor, while holding different implications for men and women, is largely reduced to the strict control of women’s bodies. This article examines examples of feminist cinema that challenge the stereotypical portrayal of honor in popular Turkish cinema, which mirror the androcentric values of society. The fiction film Mine (1982), the short film Derin Nefes Al (Take a Deep Breath, 2012), and the documentary Bekleyiş (Expecting a Grain of Sand, 2021) were selected through purposive sampling for inclusion in this study. The study employs qualitative content analysis to examine the female protagonists who resist patriarchal honor codes in the selected long fiction, short fiction, and documentary films produced across different periods.

References

Abdo, N. (2006). Namus cinayetleri, ataerkilli ve devlet: İsrail’de kadın. In Mojab, S. & Abdo, N. (Eds.), Namus Adına Şiddet Kuramsal ve Siyasal Yaklaşımlar (pp. 97-106). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.

Abisel, N. (2005). Türk sineması üzerine yazılar. Phoenix.

Adak, N. (2022). The Representation of Honor Killings in Turkish Media. Folklor/Edebiyat, 28(112), 927-944. https://doi.org/10.22559/folklor.2203

Akbaba, Z. B. (2008). Töre, namus ve töre saikiyle kasten öldürme. TBB Dergisi, 75, 333-351. http://portal.ubap.org.tr/app_themes/dergi/2008-75-412.pdf

Akbulut, H. (2008). Kadına melodram yakışır. Bağlam.

Akbulut, H. (2012). Yeşilçam’dan yeni türk sinemasına melodramatik imgelem. Hayalperest.

Akser, M. (2018). Halit Refig’s I lost my heart to a Turk: Woman, Islam and modernity in Turkish cinema. CINEJ Cinema Journal, 7(1), 5–29. https://doi.org/10.5195/cinej.2018.223

Altınay, A. G. (2007). Bedenimiz ve biz: Bekâret ve cinselliğin siyaseti. In Bora, A. & Günal, A. (Eds.), 90’larda Türkiye’de Feminizm (2nd ed., pp.323-343). İletişim.

Atakav, E. (2015). ‘Honour is everything for Muslims’? Vendetta Song, Filmic Representation, Religious Identity and Gender Politics in Turkey. In: Savigny, H., Warner, H. (eds) The Politics of Being a Woman. Palgrave Macmillan, London. https://doi.org/10.1057/9781137384669_3

Atakav, E. (2013). Women and Turkish cinema: Gender politics, cultural identity and representation. Routledge.

Awwad, A.M. (2011). Virginity control and gender-based violence in Turkey: social constructionism of patriarchy, masculinity, and sexual purity. International Journal of Humanities and Social Science, 1(15), 105-110. https://www.ijhssnet.com/journals/Vol_1_No_15_Special_Issue_October_2011/13.pdf

Bağlı, M. (2008). Töre ve/veya namus adına cinayet işleyen suçlu ve zanlıların sahip oldukları toplumsal değer yapıları, aile ilişkileri ve kişilik özellikleri ile bunların sosyoekonomik analizine ilişkin bir araştırma (Proje No: 106K360). TÜBİTAK.

Büker, S. & Uluyağcı, C. (1993). Yeşilçam’da bir sultan. Afa.

Ceylan, S., Doğulu, C., & Akbaş Uslu, G., (2016). Namus adına kadına yönelik şiddete dair sosyal temsiller: Karma yöntemli bir çalışma. Türk Psikoloji Yazıları, 19 (Özel Sayı), 50-63. https://psikolog.org.tr/tr/yayinlar/dergiler/1031828/tpy1301996120160000m000046.pdf?v=1701162381

Cindoğlu, D. (1997). Virginity tests and artificial virginity in modern Turkish medicine. Women's Studies International Forum, 20(2), 253–261. https://doi.org/10.1016/S0277-5395(96)00096-9

Cindoğlu, D. (2011). Modern Türk tıbbında bekâret testleri ve suni bekâret. In İlkkaracan, P. & Güney, T. (Eds.), Müslüman Toplumlarda Kadın ve Cinsellik (pp. 115-132). İletişim.

Cindoğlu, D. (2013). Mine nasıl kurtulur? 4 Şubat 1983. In Doğu, E. & Ovadia, S. (Eds.), Yazko Somut 4. Sayfa İlk Feminist Yazılar (pp. 111-112). Somut.

Connell, R. W. (2019). Toplumsal cinsiyet ve iktidar. Cem Soydemir (Trans.). Ayrıntı.

Çelik, F. (2011). Modernleşme serüvenimiz ve yeşilçam. Sanat Dergisi (17), 31-37. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/29004

Dilmaç, JA (2014). "“Our” honor and “their” honor: The case of honor killings in Turkey" In Texler Segal, M. and Demos, V. (Eds.) Gendered Perspectives on Conflict and Violence: Part B. Emerald. https://doi.org/10.1108/S1529-21262014000018B014

Ellialtı, T. (2012). Evlilik öncesi cinsellik, bekaret ve beden disiplini: kadınların “aşk”

üzerinden cinsel ahlak mücadelesi. Cogito 70-71, 371-397. https://doi.org/10.33417/tsh.572226

Emre Müezzin, E., Üzül, G. & Yiğit, C. (2023). Toplumda kadına yönelik namus algısının incelenmesi. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 15(1), 65-78. https://doi.org/10.55978/sobiadsbd.1230224

Engels, F. (2001). The origin of the family, private property and the state. Wellred Books.

Foucault, M. (2015). Cinselliğin tarihi (6th ed.). Hülya Uğur Tanrıöver (Trans.). Ayrıntı.

Frank, M.W., Bauer, H.M., Arican, N., Fincancı, Ş.K., & Iacopino, V. (1999). Virginity examinations in Turkey: role of forensic physicians in controlling female sexuality. JAMA, 282(5), 485-490. https://doi.org/10.1001/jama.282.5.485

Gezici Yalçın, M., & Tanrıverdi, V. (2018). “Kavanozu açan” erkeklerle “kafasını kullanabilen” kadınlar: erkek üniversite öğrencilerinin erkeklik müzakereleri. Masculinities: A Journal of Identity and Culture (9-10), 129-167. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/654731

Güçhan, G. (1993). Toplumsal değişme ve türk sineması: Kente göç eden insanın Türk sinemasında değişen profili. İmge.

Güçlü, Ö. (2010). Silent representations of women in the new cinema of Turkey. Sinecine: Sinema Araştırmaları Dergisi, 1(2), 71-85. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/707536

Gürbilek, N. (2014). Vitrinde yaşamak: 1980'lerin kültürel iklimi (7th ed.). Metis.

Gürkan, H., & Biga, N. T. (2022). Women’s narratives inhibiting scopophilic and voyeuristic views: woman as the saviour in contemporary Turkish women’s films. Feminist Media Studies, 23(5), 2407–2422. https://doi.org/10.1080/14680777.2022.2055106

Hamzaoğlu, M., & Konuralp, E. (2019). Geleneksel toplumlarda namus olgusu ve namus cinayeti: Türkiye örneği. Kadın Araştırmaları Dergisi, 1(18), 51-65. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/718108

International Association of Forensic Nurses (2022). Virginity Testing. Journal of Forensic Nursing, 18(4), E38–E40. https://doi.org/10.1097/JFN.0000000000000404

İlkkaracan, İ. (2011). Giriş: Müslüman toplumlarda kadın ve cinsellik. In İlkkaracan, P. and Güney, T. (Eds.), Müslüman Toplumlarda Kadın Ve Cinsellik (pp. 11-32). İletişim.

İlkkaracan, İ. & Seral, G. (2011). Kadının insan hakkı olarak cinsel haz: Türkiye'deki bir taban eğitimi programından deneyimler. In

İlkkaracan, P. & Güney, T. (Eds.), Müslüman Toplumlarda Kadın Ve Cinsellik (pp. 195-206). İletişim.

Ilkmen, N. (2024). Honor in the Meditteranean: A Comparative Narrative Analysis of Malena (2000) and Mine (1982). Journal of Feminist Family Therapy, 36(1–2), 43–66. https://doi.org/10.1080/08952833.2024.2345419

Kalav, A. (2012). Namus ve toplumsal cinsiyet. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 2(2), 151-163. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3718139

Kalav, A. (2019). Sevgi, sadakat ve güven söylemlerinde namusun izini sürmek: öztahakküm aracı olarak namus. Akdeniz Kadın Çalışmaları Ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 2(2), 211-237. https://doi.org/10.33708/ktc.642796

Kandiyoti, D. (2013). Cariyeler bacılar yurttaşlar (4th ed.). Metis.

Kırel, S. (2005). Yeşilçam öykü sineması. Babil.

Kogacioglu, D. (2004). The Tradition Effect: Framing Honor Crimes in Turkey. differences 15(2): 118–151. https://doi.org/10.1215/10407391-15-2-118

Köseoğlu, A., (2023). Türk sinemasında namus olgusunun kadın üzerinden temsili: "Yürek Yarası" ve "Kurbağalar" filmlerinin analizi. In

Ayhan, B. & Baloğlu, E. (Eds.), Medya Ve Kadın (pp.53-93). Tablet.

Kuran (2024). Kur'an-ı Kerim, https://www.kuran.diyanet.gov.tr Accessed 01.07.2024

Kuyucak Esen, Ş. (2010). Türk sinemasının kilometre taşları (3rd ed.). İstanbul: Agora.

Kuyucak Esen, Ş. (2019). 80'ler Türkiyesi'nde sinema (3rd ed.). İstanbul: Su.

Mernissi, F. (2011). Bekaret ve ataerki. In İlkkaracan, P. & Güney, T. (Eds.), Müslüman Toplumlarda Kadın Ve Cinsellik (pp. 99-113). İletişim.

Mulvey, L. (1975). Visual pleasure and narrative cinema. Screen, 16(3), 6–18. https://doi.org/10.1093/screen/16.3.6

Oliver, K. (2012). Knock me up, knock me down: Images of pregnancy in Hollywood films. Columbia University Press.

Onaran, A. Ş. (1995). Türk sineması II. Cilt. Kitle.

Oskay, Ü. (2014). Mine filmi ve ‘Türkan Sultan’ın soyunarak giyinmesi... [Somut, 13 Mayıs 1983]. In Tek Kişilik Haçlı Seferleri (pp. 19-24). İnkılap.

Ozansoy, N. (2022). Hegemonik erkeklik bağlamında erkeklerin cinsellik ve bekaret hakkındaki düşünceleri ve tutumları. İmgelem, 6(10), 307-330. https://doi.org/10.53791/imgelem.1069942

Özen, F. (2021). Changes in Women’s Representations in Turkish Cinema from the 1980s to the Early 1990s. CINEJ Cinema Journal, 9(2), 286–320. https://doi.org/10.5195/cinej.2021.450

Özgüç, A. (1988). Türk sinemasında cinselliğin tarihi. Broy.

Parla, A. (2001). The “honor” of the state: virginty examinations in Turkey. Feminist Studies, 27(1), 65-88. https://doi.org/10.2307/3178449

Sakallı Uğurlu, N. (2016). Namus kültürlerinde kadına yönelik şiddeti yordayan sosyal psikolojik faktörler (Proje No: 114K347). TÜBİTAK.

Sakallı Uğurlu, N. & Akbaş, G. (2013). Namus kültürlerinde ‘namus’ ve ‘namus adına kadına şiddet’: sosyal psikolojik açıklamalar. Türk Psikoloji Yazıları, 16(32), 76-91.

Scognamillo, G. (2003). Türk sinema tarihi (2.nd ed.). İstanbul: Kabalcı.

Sev’er, A., & Yurdakul, G. (2001). Culture of honor, culture of change: a feminist analysis of honor killings in rural Turkey. Violence Against Women, 7(9), 964-998. https://doi.org/10.1177/10778010122182866

Smelik, A. (1998). And the mirror cracked: Feminist cinema and film theory. Macmillan.

Suner, A. (2006) Hayalet ev: Yeni Türk sinemasında aidiyet, kimlik ve bellek. Metis.

Şahinoğlu Pelin, S. (1999), The question of virginity testing in Turkey. Bioethics, 13: 256-261. https://doi.org/10.1111/1467-8519.00154

Şimşek, H. (2023, 5 January). Bekleyiş: Belgeseli üzerine bir röportaj, Aslı Akdağ [Interview]. The Magger. https://www.themagger.com/asli-akdag-roportaj-bekleyis-belgeseli

TDK (2024). Namus, https://sozluk.gov.tr/ Accessed 01.07.2024

TDK (2024b). Nazlı, https://sozluk.gov.tr/ Accessed 10.09.2024

Tillion, G. (2006). Harem ve kuzenler. Şirin Tekeli & Nükhet Sirman (Trans.). Metis.

UNFPA. (2016). Türkiye'deki namus cinayetlerinin dinamikleri (22 Haziran 2016). https://turkiye.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/namuscinayet.PDF

Vandello, J. A., & Cohen, D. (2003). Male honor and female fidelity: Implicit cultural scripts that perpetuate domestic violence. Journal of Personality and Social Psychology, 84(5), 997–1010. https://doi.org/10.1037/0022-3514.84.5.997

Yetkiner, B. (2014). Mine filminde yeni bir hayata geçişte ara mekan’ın temsili. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 2(4), 139-159. https://doi.org/10.19145/guifd.24543

Yıldız Tahincioğlu, A. N. (2010). Namusun ve namus cinayetlerinin cinsiyet eşitsizlikleri bağlamında analizi. Kültür Ve İletişim, 13(2), 131-158. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1934830

Zayed, A.A., Elbendary, R.N. & Moawad, A.M. (2022). Questioned virginity has no definite reply. Arch Sex Behav, 51, 2369–2372. https://doi.org/10.1007/s10508-022-02332-5

Downloads

Published

2025-12-03

How to Cite

Ün, H. (2025). The Deconstruction of Patriarchal Honor in Turkish Cinema: An Analysis Of Female Characters Resisting Patriarchy Across Three Genres. CINEJ Cinema Journal, 13(2), 116–165. https://doi.org/10.5195/cinej.2025.672

Issue

Section

Articles